Ile żyje kot? Dachowiec, rasowy, domowy i wychodzący

Ile lat żyje kot?

Kot dożywa średnio 11,74 roku, licząc od urodzenia, więc w tej wartości mieszczą się także kocięta, które nie przeżyły pierwszego roku.

Źródłem są tablice trwania życia brytyjskich kotów zbudowane na danych programu VetCompass. Badacze przeanalizowali 7936 potwierdzonych zgonów w lecznicach objętych tym programem. Granice wyniku są ciasne, od 11,61 do 11,87 roku, więc niepewność samej średniej mieści się w półtora miesiąca.

Tablica trwania życia i widełki z poradnika odpowiadają na dwa różne pytania. Widełki podają zakres, w którym kot się zmieści, jeśli dożyje starości. Tablica bierze wszystkie zgony z jednego okresu obserwacji i liczy, jaka część kotów umiera w każdym kolejnym roku życia, więc na wynik wpływają również zwierzęta, które odeszły jako kocięta. Dlatego 11,74 roku wypada niżej niż dowolne widełki z polskiego wyniku wyszukiwania i wcale nie jest z nimi sprzeczne.

Kotki i kocury nie startują z tego samego miejsca. Kotka ma w chwili urodzenia 12,51 roku oczekiwanego życia, kocur 11,18, czyli o 1,33 roku mniej. Ta przewaga topnieje z wiekiem i około piętnastego roku życia przestaje być istotna statystycznie.

Dwie rzeczy zawężają zasięg tej liczby. Po pierwsze, próba obejmuje koty zapisane w brytyjskiej lecznicy, a nie wszystkie koty w kraju, więc zwierzę, które nigdy nie widziało lekarza, w ogóle do niej nie weszło. Po drugie, 83,7 procent zgonów w zbiorze to eutanazja, a to znaczy, że tablica mierzy również moment decyzji opiekuna i lekarza, nie tylko biologiczny kres. Polska nie ma zbioru tej wielkości, dlatego z 11,74 roku bierz rząd wielkości i kierunki różnic, a nie dokładność do setnych części roku.

Powiększ

Oczekiwana długość życia w chwili urodzenia dla czterech grup z tej samej tablicy; pionowa linia to średnia całej populacji kotów.

Ile żyje kot dachowiec, a ile kot rasowy?

Kot dachowiec dożywa 11,89 roku, kot rasowy 10,41, a niemal cała ta różnica powstaje przed trzecimi urodzinami.

Dachowiec to w języku badania kot nierasowy: krótkowłosy, średniowłosy albo długowłosy kot domowy bez rodowodu razem z udokumentowanymi mieszańcami. Takich kotów było w zbiorze 6998 na 7936, czyli blisko dziewięć na dziesięć. Kotów rasowych naliczono 819 i to one rozpadają się na jedenaście osobnych wierszy.

Rozstęp wewnątrz samej grupy rasowej jest szerszy niż odległość dachowca od średniej. Kot burmski wypada na 14,42 roku, sfinks na 6,68, więc od jednego krańca tabeli do drugiego jest prawie osiem lat i etykieta „kot rasowy" nie mówi o konkretnym zwierzęciu prawie nic. Kot brytyjski, jedna z najpopularniejszych ras w Polsce, ma w tej tabeli 9,58 roku, czyli ponad dwa lata poniżej średniej całej populacji.

Ciekawsze od samej różnicy jest to, kiedy ona powstaje. Na starcie dachowca dzieli od kota rasowego niecałe półtora roku, ale już w przedziale od trzeciego do czwartego roku życia dystans spada do 0,65 roku i w tym rzędzie utrzymuje się aż do czternastego. Dachowiec nie starzeje się więc wolniej. Ma po prostu większą szansę dożyć trzecich urodzin.

Potwierdza to drugi model z tego samego badania, policzony osobno dla zgonów przed trzecim rokiem życia. Kot rasowy ma w nim 1,83 raza wyższe szanse wczesnego zgonu niż dachowiec. Praktyczny wniosek brzmi tak: kot rasowy, który zdrowo przekroczył trzecie urodziny, ma przed sobą niewiele mniej niż dachowiec w tym samym wieku.

Jedno zastrzeżenie do wartości, które krążą po opracowaniach tego badania. Po uwzględnieniu płci, statusu rozrodczego i masy ciała model daje przewagę dachowca 1,27 roku, a nie 1,48. Obie liczby są poprawne i mówią co innego: pierwsza pokazuje, ile z różnicy zostaje przy porównaniu kotów podobnych pod pozostałymi względami, druga jest surowym odczytem z dwóch tablic.

Czy kot wychodzący żyje krócej niż domowy?

Kot wychodzący żyje krócej dopiero wtedy, gdy zostaje na zewnątrz na stałe.

Szkoła medycyny weterynaryjnej Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis rozdziela trzy sytuacje, które polskie poradniki zlepiają w jedną. Kot trzymany wyłącznie w mieszkaniu dożywa zwykle 15 do 17 lat. Kot, który wychodzi na dwór i wraca do domu, nie żyje istotnie krócej od niego. Wyraźnie niższą długość życia mają dopiero koty przebywające na zewnątrz na stałe.

Zanim podstawisz sobie 15 do 17 lat pod własnego kota, zauważ, że ta liczba i 11,74 roku z pierwszej sekcji odpowiadają na inne pytania. Piętnaście do siedemnastu lat opisuje kota, który mieszka w domu i dożył dorosłości. Tablica trwania życia liczy od urodzenia i dolicza każdego kociaka, który nie przeżył pierwszego roku, oraz każdy wypadek po drodze. Jedna wartość mówi, dokąd dochodzą koty, którym się udało, druga, ile przeciętnie wychodzi na całą populację.

Różnica między trybami życia nie bierze się z tempa starzenia. Krzywa przeliczenia kocich lat jest dla obu kotów ta sama, zmienia się wyłącznie ryzyko. Kot chodzący po ulicy ginie pod kołami, zaraża się w walkach o teren, zatruwa się i doznaje urazów w wieku, w którym kot domowy jest w pełni formy.

Kot wolno żyjący wypada z tego zestawienia w całości i nie ma dla niego żadnej średniej. Tablice trwania życia buduje się z kartotek lecznic, czyli z populacji, która ma opiekuna i wpis w rejestrze. Bardzo niskie wartości krążące po polskich blogach nie pochodzą z żadnej publikacji i rozjeżdżają się między stronami, więc nie ma powodu podawać ich dalej. Wiadomo natomiast, w którą stronę działają czynniki: koty wolno żyjące są prawie zawsze niekastrowane, a brak kastracji jest najsilniejszym zmierzonym czynnikiem wczesnej śmiertelności.

Ile żyją koty po sterylizacji?

Kot po zabiegu żyje średnio o 1,07 roku dłużej od kota niekastrowanego.

Wartość pochodzi z modelu, który uwzględnia jednocześnie płeć, pochodzenie i masę ciała, więc nie jest surowym porównaniem dwóch grup. Granice oszacowania biegną od 0,72 do 1,42 roku. W tej samej rodzinie pytań wraca wątek dachowców po sterylizacji i odpowiedź jest ta sama: efekt dotyczy kotów niezależnie od rodowodu, bo model liczy obie cechy osobno.

Skąd bierze się ten rok, widać dopiero w drugim modelu. Koty niekastrowane mają 4,29 raza wyższe szanse zgonu przed trzecimi urodzinami niż koty po zabiegu. To największy iloraz szans w tym modelu, ponad dwa razy wyższy niż dla rodowodu. Przewaga nie polega więc na dłuższej starości, tylko na przeżyciu młodości.

Mechanizm opisuje strona przelicznika kocich lat i jest prozaiczny. Kot niekastrowany wędruje dalej od domu, częściej wchodzi w walki o teren i częściej ginie pod samochodem. Wirusy przenoszone podczas tych walk dokładają swoje.

Zwróć przy tym uwagę na kolejność wielkości. Rok przewagi to mniej niż różnica między dachowcem a kotem rasowym na starcie i mniej niż różnica między kotką a kocurem, ale wyraźnie więcej niż wszystko, co da się zrobić z masą ciała dorosłego kota.

Liczby opisują tu grupy kotów i nie są zaleceniem zabiegowym. O tym, czy i kiedy poddać kota zabiegowi, decyduje lekarz, który zna to konkretne zwierzę.

Co skraca życie kota?

Na długość życia kota wpływają cztery cechy zmierzone osobno: płeć, status rozrodczy, rodowód i odchylenie masy ciała.

Model policzony na kotach, które dożyły dziewiątego miesiąca, wycenia je tak: kocur traci wobec kotki 1,20 roku, brak kastracji 1,07 roku, rodowód 1,27 roku, a każde 100 g odchylenia masy ciała 0,02 roku, czyli mniej więcej tydzień.

Trzy pierwsze cechy są przesądzone, zanim kot zamieszka u Ciebie na dobre. Płci i rodowodu nie zmienisz w ogóle, o kastracji decyduje się raz. Czwarta jest jedyną, która podlega opiekunowi codziennie, i jedyną, którą polskie poradniki opisują tylko w połowie.

Odchylenie masy działa bowiem w obie strony. Model nie liczy kilogramów, tylko odległość od mediany właściwej dla rasy i płci kota, a ta odległość jest wartością bezwzględną. Kot zbyt lekki traci dokładnie tyle samo co kot zbyt ciężki. Mediana masy dorosłego kota w badanym zbiorze wyniosła 5,5 kg, więc kilogram w którąkolwiek stronę to w tym modelu jakieś 0,2 roku życia.

Na liście nie ma karmy, dawki ruchu ani liczby wizyt kontrolnych. Powód jest techniczny, nie merytoryczny: kartoteka lecznicy nie zapisuje tych rzeczy w postaci, którą dałoby się policzyć na 7936 kotach. Brak liczby nie oznacza braku wpływu, oznacza brak pomiaru.

Wszystkie te wartości opisują różnice między grupami kotów i nie zastępują badania konkretnego zwierzęcia.

Ile lat miał najstarszy kot?

Najstarszy kot w historii, Creme Puff z Austin w Teksasie, dożył 38 lat i 3 dni.

Kotka urodziła się 3 sierpnia 1967 roku, zmarła 6 sierpnia 2005 roku i przez cały ten czas mieszkała u jednego opiekuna. Rekord w kategorii najstarszy kot w historii prowadzi Guinness World Records i po dwudziestu latach nadal nikt go nie pobił.

Odpowiedź na pytanie, czy kot może przeżyć trzydzieści lat, brzmi więc: tak, ale to skrajność rozkładu, a nie wynik, który da się zaplanować. Najwyższa wartość oczekiwana w całej tablicy należy do kota burmskiego i wynosi 14,42 roku, czyli mniej niż połowę rekordu. Trzydziestoletni kot jest w tych danych zdarzeniem pojedynczym, tak samo jak stulatek w tablicach ludzkich.

Skala robi wrażenie dopiero po przeliczeniu na ludzkie lata. Reguła ze strony przelicznika przypisuje pierwszemu rokowi kota piętnaście ludzkich lat, drugiemu dziewięć, a każdemu następnemu cztery. Dwudziestoletni kot wypada na 96 ludzkich lat, a Creme Puff na 168, czyli na wiek, którego u ludzi nie odnotowano ani razu.

Rekord ma jeszcze jedno zastosowanie: przypomina, że wartość oczekiwana to środek rozkładu, a nie sufit. W tej samej tablicy obok średniej stoi zakres faktycznie przeżytych lat i sięga znacznie dalej niż sama średnia. Twój kot nie jest średnią, tylko jednym punktem rozkładu, który ta średnia opisuje.

Jak odnieść te liczby do własnego kota

Kolejny krok zależy od tego, co o kocie już wiesz:

• Jeśli masz dachowca: punktem wyjścia jest 11,89 roku, a nie widełki z poradnika, bo to wartość powyżej średniej całej populacji.
• Jeśli masz kota rasowego: szukaj swojej rasy w tabeli zamiast przyjmować 10,41 roku, bo od kota burmskiego do sfinksa jest prawie osiem lat różnicy.
• Jeśli kot przyszedł do Ciebie bez metryki: najpierw oszacuj jego wiek, bo bez punktu startowego te wartości nie mają się do czego odnieść, a pomagają w tym zęby, oczy i sierść, opisane w tekście o tym, jak rozpoznać wiek kota.
• Jeśli kot skończył dziesięć lat: według wytycznych AAHA i AAFP wchodzi w wiek senioralny, czyli przekracza średnią swojej populacji i od tego momentu każdy kolejny rok jest statystycznie rzadszy.
• Jeśli porównujesz dwa koty o różnej masie: przelicz odległość od mediany dla rasy i płci na kroki po 100 g, bo każdy z nich to w modelu mniej więcej tydzień życia.
• Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie na tej skali stoi Twój kot: podaj jego wiek w przeliczniku kocich lat, a pozostałe narzędzia dla zwierząt zbiera dział Zwierzęta.